Bí paluwagan ṣe ń ṣiṣẹ́, àti bí a ṣe lè ṣàkóso rẹ̀
Paluwagan jẹ́ ẹgbẹ́ àjọ tí ń yípo tí ó wọ́pọ̀ ní Philippines, láàrin àwọn alábàáṣiṣẹ́, ẹbí àti aládùúgbò, àti láàrin àwọn ará Philippines tí ń ṣiṣẹ́ lókèèrè. Ọmọ ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ń san iye owó kan náà, nígbà púpọ̀ ní gbogbo ọjọ́ owó-oṣù ní ọjọ́ 15 àti ọjọ́ 30, ní ìgbà kọ̀ọ̀kan ọmọ ẹgbẹ́ kan sì ń gba gbogbo àpapọ̀ owó, títí gbogbo ènìyàn yóò fi gbà á lẹ́ẹ̀kan.
Orúkọ náà wá láti luwag, “ìrọ̀rùn”: àpapọ̀ owó ń mú kí ìnáwó ńlá rọrùn. Kò sí èlé; àwọn ọmọ ẹgbẹ́ tí àyè wọn kàn kùtùkùtù ń rí owó gbà ní kíákíá, àwọn tí àyè wọn kàn lẹ́yìn sì ń fi owó pamọ́.
Báwo ni paluwagan ṣe ń ṣiṣẹ́?
- Olùṣètò kan ń ṣètò iye owó fún hulog (ìsanwó) kọ̀ọ̀kan, àkókò àti iye àyè.
- Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ń yan tàbí ṣẹ́ gègé fún àyè wọn, èyí tí ó ń pinnu ìgbà tí wọn yóò gba àpapọ̀ owó.
- Ní gbogbo ọjọ́ owó-oṣù, gbogbo ọmọ ẹgbẹ́ ń san owó fún olùṣètò, ní owó ọwọ́, nípasẹ̀ báńkì tàbí e-wallet bí GCash tàbí Maya.
- Olùṣètò ń fún ọmọ ẹgbẹ́ àyè náà ní gbogbo àpapọ̀ owó, títí a ó fi san owó fún gbogbo àyè.
Báwo ni a ṣe ń ṣètò ètò náà?
Àwọn ẹgbẹ́ kan ń ṣẹ́ gègé fún àyè (bunutan); àwọn mìíràn ń jẹ́ kí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ yàn, àwọn àyè àkọ́kọ́ sì ń lọ sọ́dọ̀ àwọn tí ó nílò owó ní àkọ́kọ́. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ kan ń gba àyè méjì, wọ́n sì ń san owó lẹ́ẹ̀mejì. Ẹ fohùn ṣọ̀kan lórí àwọn òfin ṣáájú hulog àkọ́kọ́, kí ẹ sì tọ́jú àkójọ náà síbi tí gbogbo ènìyàn ti lè rí i.
Kí ló lè bàjẹ́ nínú paluwagan?
- Ọmọ ẹgbẹ́ kan dẹ́kun sísan lẹ́yìn àyè rẹ̀. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ tí àyè wọn wà lẹ́yìn ni yóò ru àdánù náà.
- Hulog tó pẹ́ túmọ̀ sí pé ọmọ ẹgbẹ́ tó kàn yóò rí owó tí ó dín sí èyí tí a ṣèlérí ní ọjọ́ owó-oṣù.
- Àkọsílẹ̀ nínú group chat. Àwòrán ojú-ìbojú ń rì mọ́lẹ̀, ó sì ṣòro láti fi ẹ̀rí àpapọ̀ hàn.
Báwo ni ẹ ṣe lè ṣe paluwagan pẹ̀lú Savings Circle?
- Ẹ ṣẹ̀dá ẹgbẹ́ náà. Ẹ yan “paluwagan” gẹ́gẹ́ bí irú orúkọ rẹ̀, lẹ́yìn náà ẹ ṣètò owó orílẹ̀-èdè àti iye tí ẹnìkọ̀ọ̀kan ń san ní ìyípo kọ̀ọ̀kan. App náà ń lo ọ̀rọ̀ tiyín lórí gbogbo ojú-ìwé àti ìránnilétí.
- Ẹ fi àwọn ọmọ ẹgbẹ́ kún un láti inú àwọn olùbásọ̀rọ̀ yín. Wọn kò ní fi nǹkan kan sórí fóònù.
- Ẹ ṣètò ètò àyè. Ẹ ṣẹ́ gègé àìròtẹ́lẹ̀ níwájú gbogbo ènìyàn, tàbí ẹ tẹ ètò tí ẹ ti fohùn ṣọ̀kan lé lórí sí i. Gègé àìròtẹ́lẹ̀ ń fi seed rẹ̀ pamọ́, kí ẹnikẹ́ni lè ṣàyẹ̀wò lẹ́yìn náà pé a kò yí i padà. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ lè béèrè láti pàṣípààrọ̀ àyè, a sì ń ṣe àkọsílẹ̀ pàṣípààrọ̀ náà pẹ̀lú.
- Ẹ ṣe àkọsílẹ̀ ìsanwó bí wọ́n ṣe ń dé, ní owó ọwọ́, báńkì tàbí àpamọ́wọ́ fóònù, pẹ̀lú àwòrán ojú-ìbojú gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí tí ẹ bá fẹ́. Ó ń ṣiṣẹ́ láìsí íńtánẹ́ẹ̀tì, yóò sì mú dọ́gba lẹ́yìn náà.
- Ẹ rán àwọn tó pẹ́ létí. Ìfọwọ́kàn kan ń ṣí WhatsApp, SMS tàbí Telegram pẹ̀lú ọ̀rọ̀ tó ní ọ̀wọ̀ ní èdè wọn.
- Ẹ ṣe àkọsílẹ̀ ìgbowó kọ̀ọ̀kan. Gbogbo àkọsílẹ̀ ní ọjọ́ lára. A ń fi àtúnṣe kún un gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ tuntun, èyí àkọ́kọ́ sì ń wà nínú ìtàn.
Savings Circle kò ní dá owó mú tàbí gbé owó kiri láé. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ń san owó fún ara wọn bí wọ́n ti máa ń ṣe; app náà ni àkọsílẹ̀ àjùmọ̀lò ti ẹni tó ti san, ẹni tó kàn àti iye tí a jẹ.
Orúkọ mìíràn fún èrò kan náà
Ní Philippines, paluwagan ni. Ètò kan náà ni committee ní Pakistan àti India, tanda ní Mexico, susu ní Ghana, chama ní Kenya àti arisan ní Indonesia. Àwọn onímọ̀ ọrọ̀-ajé ń pe gbogbo ìwọ̀nyí ní ẹgbẹ́ ìfowópamọ́ àti ìyánilówó tí ń yípo, tàbí ROSCA. Savings Circle ń ṣiṣẹ́ fún èyíkéyìí nínú wọn.
Read this guide in Tagalog: paano gumagana ang paluwagan.
Àwọn ìtọ́sọ́nà
- South Asia: committee, kameti, chit fund, bhishi, kitty party and samity
- Africa: susu, chama, ajo, adashe, equb, hagbad, stokvel, tontine, mukando and chilimba
- The Americas and the Caribbean: sou-sou, tanda, junta, lending circle and pardner
- Éṣíà àti Pàsífíìkì: arisan, paluwagan àti hụi
- Ilẹ̀ Lárúbáwá: jam’iya