Paano gumagana ang paluwagan, at paano ito pamahalaan
Ang paluwagan ay umiikot na grupo ng ipon na karaniwan sa Pilipinas, sa magkakatrabaho, magkakamag-anak at magkakapitbahay, at sa mga Pilipinong nagtatrabaho sa ibang bansa. Pare-pareho ang hulog ng bawat miyembro, kadalasan tuwing sahod sa ika-15 at ika-30, at sa bawat pagkakataon ay isang miyembro ang tumatanggap ng buong pot, hanggang matanggap ito ng lahat nang isang beses.
Nagmula ang pangalan sa luwag, “ginhawa”: pinagagaan ng pot ang isang malaking gastos. Walang interes; mas maagang nakakakuha ng pera ang mga miyembrong maaga ang turno, at nag-iipon ang mga huli ang turno.
Paano gumagana ang paluwagan?
- Itinatakda ng organizer ang halaga bawat hulog (bayad), ang iskedyul at ang bilang ng mga slot.
- Pumipili o bumubunot ang mga miyembro ng kanilang slot, na nagpapasya kung kailan nila matatanggap ang pot.
- Tuwing sahod, nagbabayad ang bawat miyembro sa organizer, sa cash, bank transfer o e-wallet gaya ng GCash o Maya.
- Ibinibigay ng organizer ang buong pot sa miyembro ng slot na iyon, hanggang mabayaran ang bawat slot.
Paano itinatakda ang pagkakasunod?
May mga grupong nagbubunutan ng slot (bunutan); ang iba ay hinahayaang pumili ang mga miyembro, at napupunta ang maagang slot sa mga taong unang nangangailangan ng pera. May mga miyembrong kumukuha ng dalawang slot at dalawang beses nagbabayad. Pagkasunduan ang mga patakaran bago ang unang hulog at ilagay ang listahan kung saan makikita ng lahat.
Ano ang puwedeng magkamali sa paluwagan?
- Tumitigil sa pagbabayad ang isang miyembro pagkatapos ng kanyang turno. Ang mga miyembrong nasa huling slot ang sumasalo sa lugi.
- Ang late na hulog ay nangangahulugang mas kaunti sa ipinangako ang natatanggap ng susunod na miyembro sa araw ng sahod.
- Talaan sa group chat. Natatabunan ang mga screenshot, at mahirap patunayan ang kabuuan.
Paano magpatakbo ng paluwagan gamit ang Savings Circle?
- Gawin ang grupo. Piliin ang “paluwagan” bilang uri ng pangalan nito, pagkatapos ay itakda ang currency at kung magkano ang babayaran ng bawat tao bawat round. Ginagamit ng app ang salita mo sa bawat screen at paalala.
- Magdagdag ng mga miyembro mula sa contacts mo. Wala silang kailangang i-install.
- Itakda ang pagkakasunod. Magbunutan nang random sa harap ng lahat, o ilagay ang pagkakasunod na napagkasunduan ninyo. Sine-save ng random na bunutan ang seed nito, kaya kahit sino ay puwedeng mag-check kalaunan na hindi ito binago. Puwedeng humiling ang mga miyembro na makipagpalit ng turno, at naitatala rin ang palitan.
- Itala ang mga bayad habang dumarating ang mga ito, sa cash, bangko o mobile wallet, na may screenshot bilang patunay kung gusto mo. Gumagana ito offline at nagsi-sync kalaunan.
- Paalalahanan ang mga late. Isang tap lang, bubukas ang WhatsApp, SMS o Telegram na may magalang na mensahe sa kanilang wika.
- Itala ang bawat payout. May petsa ang bawat entry. Idinaragdag ang pagtatama bilang bagong entry, at nananatili sa kasaysayan ang orihinal.
Hindi kailanman humahawak o naglilipat ng pera ang Savings Circle. Nagbabayad ang mga miyembro sa isa’t isa sa paraang ginagawa na nila; ang app ang pinagsasaluhang talaan kung sino ang nakabayad, sino ang susunod at magkano ang utang.
Iba pang pangalan para sa iisang ideya
Sa Pilipinas, paluwagan ito. Ang parehong sistema ay committee sa Pakistan at India, tanda sa Mexico, susu sa Ghana, chama sa Kenya at arisan sa Indonesia. Tinatawag ng mga ekonomista ang lahat ng ito na rotating savings and credit associations, o ROSCA. Gumagana ang Savings Circle para sa alinman sa mga ito.
Read this guide in Tagalog: paano gumagana ang paluwagan.
Mga gabay
- South Asia: committee, kameti, chit fund, bhishi, kitty party and samity
- Africa: susu, chama, ajo, adashe, equb, hagbad, stokvel, tontine, mukando and chilimba
- The Americas and the Caribbean: sou-sou, tanda, junta, lending circle and pardner
- Asya at Pasipiko: arisan, paluwagan at hụi
- Mundong Arabo: jam’iya